Archifau Cymru鈥檔 elwa ar gyllid partneriaeth

Darn o un o'r mapiau o Fangor fydd yn cael sylw cadwraethol.Darn o un o'r mapiau o Fangor fydd yn cael sylw cadwraethol.Bydd papurau sy鈥檔 rhoi record ddi-dor o yst芒d Cymraeg o bwys, ac sy鈥檔 taflu goleuni dros fywyd yng ngogledd Cymru dros y canrifoedd yn cael eu diogelu, diolch i ddyfarniad grant i Archifau a Chasgliadau Arbennig Prifysgol 黑料不打烊.

Bydd gwaith cadwraeth angenrheidiol ar fapiau bregus o fewn dogfennau Yst芒d Penrhyn, yn digwydd diolch i bartneriaeth rhwng Llywodraeth Cymru a鈥檙 Ymddiriedolaeth Cadwraeth Llawysgrifau Genedlaethol (the National Manuscripts Conservation Trust - NMCT).

Mae tystiolaeth unigryw a gwerthfawr o sut y cafodd yr yst芒d hon yn y Gogledd ei rheoli yn ystod y 19eg ganrif i鈥檞 gael yn nogfennau casgliad Yst芒d y Penrhyn.

Mae rhai o鈥檙 mapiau鈥檔 cyfeirio at faterion hanesyddol y cyfnod, er enghraifft, cafodd map Penrhyn/2219 ei gynhyrchu o ganlyniad i epidemig o golera ym Mangor yn yr 1850au. Mae felly鈥檔 adnodd ymchwil gwerthfawr ar gyfer deall y cyfnod arwyddocaol hwn yn hanes cymdeithasol y ddinas.

Cafodd papurau Yst芒d y Penrhyn eu derbyn ar ran y genedl yn lle treth etifeddiant yn 2010, ac ystyrir eu bod o arwyddoc芒d eithriadol yn genedlaethol ac yn rhyngwladol.

Yn 么l Elen Simpson, Archifydd Prifysgol 黑料不打烊:

Yr Archifydd, Elen Simpson yn edrych dros rai dogfennau o gasgliad St芒d y Penrhyn.Yr Archifydd, Elen Simpson yn edrych dros rai dogfennau o gasgliad St芒d y Penrhyn.鈥淩ydym eisoes yn cynnal project mawr i gatalogio Papurau Penrhyn sydd wedi dod i鈥檔 dwylo yn ddiweddar drwy Raglen Grantiau Catalogio Cenedlaethol, a bydd y gwaith yma yn y pen draw yn cael ei roi ar-lein er mwyn iddo fod ar gael i鈥檞 chwilio gan ymchwilwyr lle bynnag y b么nt.

Mae 鈥榗asgliad mapiau ychwanegol Penrhyn鈥� yn rhan bwysig o dreftadaeth yr ardal. Maent yn ffynhonnell o bwys ar gyfer hanes lleol a hanes tirlun o ganol y 18fed ganrif hyd at ddechrau鈥檙 20fed ganrif.

Rydym yn awr yn canolbwyntio ar nifer o fapiau yn y casgliad, nad ydynt ar gael i鈥檞 archwilio ar hyn o bryd oherwydd eu cyflwr bregus. Bydd y gwaith cadwraeth yn sicrhau y byddant ar gael unwaith eto. Ein nod yw gwarchod y cofnodion er mwyn iddynt fod ar gael i gynifer o bobl 芒 phosib.鈥�

Dywedodd y Dirprwy Weinidog Diwylliant, Chwaraeon a Thwristiaeth, Ken Skates:

鈥淢ae yna amrywiaeth ddiddorol o eitemau sy鈥檔 cael cyllid eleni, gan gynnwys casgliadau Yst芒d y Penrhyn, yr ystyriwyd eu bod o arwyddoc芒d eithriadol pan gawson nhw eu derbyn ar ran y genedl yn lle treth etifeddiant.鈥�

鈥淗offwn ddiolch i Ymddiriedolwyr NMCT am eu cymorth ac am helpu鈥檙 gwasanaethau archifo yng Nghymru i sicrhau y bydd rhai o鈥檔 heitemau mwyaf arbennig ar gael i ni ac i genedlaethau鈥檙 dyfodol eu gwerthfawrogi a鈥檜 mwynhau.鈥�

Ers 2008, mae鈥檙 NMCT, mewn partneriaeth 芒 Llywodraeth Cymru, wedi cefnogi 35 o brosiectau. Mae eitemau a chasgliadau o bwys cenedlaethol a rhyngwladol mewn archifau ledled Cymru, gan gynnwys llythyrau o鈥檙 ffosydd yn y Rhyfel Byd Cyntaf, achau teuluoedd a mapiau hanesyddol, wedi eu diogelu.

Dywedodd yr Arglwydd Egremont, Cadeirydd NMCT: 

鈥淩ydyn ni mor falch bod ein partneriaeth tymor hir gyda Llywodraeth Cymru yn sicrhau bod mwy o lawysgrifau pwysig o Gymru nag erioed o鈥檙 blaen yn cael eu diogelu.

鈥淢ae ein partneriaeth wedi helpu i ddenu cyllid arall, ac o ganlyniad, gyda鈥檔 gilydd, rydyn ni wedi buddsoddi dros 拢200,000 mewn gwaith i ddiogelu treftadaeth ysgrifenedig Cymru 鈥� y cyfan ohoni bellach ar gael i鈥檙 cyhoedd ei gweld diolch i鈥檙 cymorth rydyn ni wedi ei roi.鈥�

Dyddiad cyhoeddi: 26 Ionawr 2016