Barddoniaeth yn rhoi llais i ddioddefwyr dementia
Rhagamcanir y gall cymaint ag un o bob tri ohonom ddioddef o ddementia yn y dyfodol felly mae鈥檔 sicr yn gyflwr sydd am gyffwrdd 芒 bywydau pob un ohonom mewn rhyw ffordd neu'i gilydd.
Bydd barddoniaeth Gymraeg newydd sy鈥檔 adlewyrchu lleisiau pobol sydd 芒 dementia yn cael ei chreu mewn project cyffroes lle bydd beirdd yn gweithio gyda phobl sydd efo鈥檙 cyflwr. Bydd y broses o greu a rhannu barddoniaeth yn ffordd o gadw hunaniaeth unigolion 芒 dementia gan roi llais a mynegiant iddynt, ac ar yr un pryd yn codi ymwybyddiaeth am ddementia ar lefel unigol.
Cr毛wyd y project fel rhan o broject ehangach gan , sy鈥檔 canolbwyntio ar y celfyddydau a dementia. Yn cydweithio gyda Th欧 Newydd, bydd y project yn golygu cyfuno arbenigedd o fewn y Brifysgol ac yn cynnwys cyfraniad allweddol y bardd John Killick.
Meddai鈥檙 Athro Jerry Hunter o yn y Brifysgol sy鈥檔 arwain y project, 鈥淢ae hwn yn enghraifft o鈥檙 math o waith arloesol y gall Pontio ei gynnig. Bydd Pontio鈥檔 gallu dod 芒鈥檙 gwyddorau a鈥檙 celfyddydau at ei gilydd mewn ffyrdd newydd a chyffroes a fydd yn helpu ein cymunedau.鈥�
Cynhelir diwrnod cyntaf y project ddydd Sadwrn, 17 Tachwedd. Bydd beirdd ac awduron yn cael diwrnod o hyfforddiant yngl欧n 芒 sut i arwain gweithgareddau ac ymwneud 芒 phobl sydd 芒 dementia. Rhoddir yr hyfforddiant hwn gan yr Athro Bob Woods a Joan Woods; arbenigwyr yng y Brifysgol. Bydd y bardd John Killick sy鈥檔 ysgrifennu yn Saesneg yn rhoi hyfforddiant am y fethodoleg a ddefnyddir i greu barddoniaeth.
Ar 么l cael eu hyfforddi bydd y beirdd yn cynnal gweithdai arbenigol gyda dioddefwyr dementia mewn nifer o gartrefi gofal preswyl yn y flwyddyn newydd. Bydd y beirdd yn cofnodi ac yn golygu eu geiriau, ac os bydd y preswylwyr yn hoffi鈥檙 canlyniad, bydd y cerddi hyn ar gael fel ffordd o rannu eu mynegiant a鈥檜 profiad. Bydd adolygiad trylwyr o ba mor effeithiol yw鈥檙 gweithgareddau a鈥檙 canlyniadau yn cael ei wneud gan arbenigwyr yn yr fel rhan annatod o'r project.
Meddai鈥檙 Athro Jerry Hunter, 鈥淕all mynegi eu hunain fod yn anodd i bobl sydd 芒 dementia, ond weithiau maent yn gallu bod yn greadigol iawn a gwneud cysylltiadau a disgrifiadau diddorol. Efallai y bydd y project hwn yn fwy effeithiol yn y gymuned Gymraeg ei hiaith gan fod barddoniaeth yn rhan bwysig o ddiwylliant Cymru, ac mae pobl wedi dysgu a chlywed barddoniaeth ers dyddiau ysgol.鈥�
Un o鈥檙 rhai fydd yn cymryd rhan yn y project yw鈥檙 bardd a鈥檙 nofelydd Sian Northey sy鈥檔 astudio Doethuriaeth yn Ysgol y Gymraeg ar hyn o bryd. Dywedodd,
"Dw i wedi cynnal ambell i weithdy gyda phobl h欧n yn y gorffennol ac wedi mwynhau'n fawr. Mae hwn yn gyfle arbennig i elwa ar arbenigedd y Ganolfan Datblygu Gwasanaethau Dementia a John Killick, ac yna defnyddio hynny yn y gymuned yng Ngwynedd."
Meddai Mark Bailey, Rheolwr Gyfarwyddwr Fairways Care Ltd: 鈥淕obeithio y gallwn ymchwilio i weithgareddau sy鈥檔 fuddiol i鈥檔 preswylwyr. Y nod yw y bydd y project yn agor drysau i wella cyfathrebu rhwng pobl 芒 dementia a鈥檜 teuluoedd, gyda phobl sy鈥檔 gweithio yn y cartrefi gofal ac eraill. Bydd rhannu鈥檙 farddoniaeth yn ffordd o fynegi profiadau鈥檙 unigolion sydd 芒 dementia ac yn ein hatgoffa am y bobl sydd tu 么l i鈥檙 ystadegau. Trwy wneud hynny gellir codi ymwybyddiaeth am y cyflwr a鈥檌 effaith ar yr unigolyn.
Dyddiad cyhoeddi: 16 Tachwedd 2012