Dadansoddi digwyddiadau diweddar yng Nghatalunya yng nghyd-destun hanes Sbaen yn y 21 Ganrif
Efallai fod y terfysg a welwyd yn sgil refferendwm annibyniaeth Catalunya ar gychwyn y mis, a鈥檙 streic gyffredinol a ddilynodd hynny, wedi peri syndod i rai ond nid i鈥檙 rhai hynny sy鈥檔 fwy cyfarwydd 芒 hanes gwleidyddiaeth Sbaen.
Yn 么l Dr Helena Migu茅lez-Carballeira o Ysgol Ieithoedd a Diwylliannau Modern Prifysgol 黑料不打烊, dylid edrych ar ddigwyddiadau cyfoes a鈥檜 hystyried oddi mewn i gyd-destun mwy hanesyddol ei naws.
Mae Dr Migu茅lez-Carballeira wedi trefnu digwyddiad ar gyfer myfyrwyr a鈥檙 cyhoedd er mwyn gosod y digwyddiadau hyn yn eu cyd-destun gwleidyddol a hanesyddol.
Cynhelir Understanding independence in contemporary Spain: notes on the Catalan referendum ddydd Gwener, 27ain Hydref, 2017 rhwng 3pm - 5pm. Mae lleoedd yn brin felly mae鈥檔 rhaid archebu lle drwy gofrestru ar gyfer y cyfarfod. I wneud hyn, ewch at y dudalen digwyddiadau ar wefan y Brifysgol i ganfod y digwyddiad ac yna dilynwch y cyfarwyddiadau.
Roedd Dr Helena Migu茅lez-Carballeira yn lygad-dyst i rai o鈥檙 digwyddiadau yng Nghatalunya yn ystod y refferendwm, a bydd yn siarad yn y digwyddiad. Mae hi鈥檔 arbenigo ar wleidyddiaeth Sbaen a gwrthdaro cenedlaethol a mae鈥檔 awdur llyfr sydd ar fin cael ei gyhoeddi, sef Contested Colonialities in the Long Spanish Century: Empire, Nation and Independence (Palgrave).
Bydd Hywel Williams AS, Plaid Cymru hefyd yn siarad. Roedd yntau hefyd yn y rhanbarth ar gyfer y refferendwm yn ei r么l fel Cadeirydd Gr诺p Trawsbleidiol T欧鈥檙 Cyffredin ar Gatalunya.
Fel yr esboniodd Dr Migu茅lez-Carballeira:
鈥淢ae hanes hir i鈥檙 digwyddiadau diweddar yng Nghatalunya. Maent yn adlewyrchu achosion na chafodd eu ddatrys yn hanes blaenorol Sbaen. Trafodwyd yr hawl i hunanbenderfyniaeth pan gr毛wyd Cyfansoddiad Sbaen ym 1978, ond mae鈥檙 cwestiwn yn ail-godi ei ben gyda dialedd.鈥�
Mae鈥檙 wladwriaeth fodern yn Sbaen wastad wedi arddel safbwynt ganolaethol tuag at hawliau am ragor o bwerau datganoledig o ran cenedlaetholwyr Gwlad y Basg a Chatalanunya.
Mae鈥檙 refferendwm yng Nghatalunya ar Hydref 1af wedi creu argyfwng cyfansoddiadol heb ei debyg yn y cyfnod 脭l-Franco.
鈥淢ae ymgyrchoedd annibyniaeth neu cenedlaetholaidd yn y gorffennol, fel rhai gan fudiad ETA y Basgwyr, wedi bod yn dyst i weithgareddau eithafol, nes i ETA ymwrthod 芒 gweithredoedd terfysgol yn 2001. Yr hyn sy鈥檔 wahanol am y mudiad annibyniaeth diweddar yng Nghatalunya yw ei fod wedi ei wreiddio mewn ymddygiad hollol heddychlon, sydd, y gellir dadlau, wedi gwneud i ymateb y llywodraeth ganolog ymddangos yn llawdrwm.鈥�
Dyddiad cyhoeddi: 13 Hydref 2017