Dyfarnu Cymrodoriaeth Ymchwil o fri i Archaeolegydd o Fangor
Mae鈥檙 Athro Nancy Edwards (Ysgol Hanes, Hanes Cymru ac Archaeoleg) wedi ennill Prif Gymrodoriaeth Ymchwil Leverhulme 3-blynedd er mwyn ysgrifennu llyfr ar Fywyd yng Nghymru yn y Canol Oesoedd Cynnar.
Bu鈥檙 cyfnod rhwng cwymp rheolaeth y Rhufeiniaid a dyfodiad y Normaniaid yn allweddol o ran esblygiad Cymru, ei hiaith a鈥檌 hunaniaeth. Serch hynny, rydym yn gwybod llai am Gymru c.350-1050 O.C. nag am unrhyw ran arall o Brydain ac Iwerddon. Fel y gellir cymharu鈥檔 ehangach, bydd yr ymchwil yn ymwneud 芒 fframwaith ehangach o ddatblygiadau diweddar mewn archaeoleg Ewropeaidd o鈥檙 canol oesoedd cynnar. Yna, archwilir y corff cynyddol o dystiolaeth archaeolegol yng nghyswllt Cymru ochr yn ochr 芒鈥檙 ffynonellau ysgrifenedig prin a geir, er mwyn dadansoddi sut roedd pobl yn byw 鈥� o ran anheddau, yr economi, cymdeithas a chredoau, a sut y newidiodd y rhain dros amser.
Mae Prif Gymrodoriaethau Ymchwil Leverhulme yn galluogi ymchwilwyr profiadol o fri yn y dyniaethau ac mewn gwyddorau cymdeithas i ymroi i broject ymchwil unigol sy鈥檔 neilltuol o ran gwreiddioldeb ac arwyddoc芒d. O鈥檙 31 Prif Gymrodoriaeth Ymchwil a ddyfarnwyd yn 2014, mae鈥檙 Athro Edwards yn derbyn yr unig un a roddwyd i Brifysgol yng Nghymru. Yng ngeiriau Dr Peter Shapely, Pennaeth yr Ysgol Hanes, Hanes Cymru ac Archaeoleg, 鈥淢ae鈥檙 ffaith fod yr Athro Edwards wedi ennill Prif Gymrodoriaeth Ymchwil Leverhulme o fri yn llwyddiant arbennig, iddi ei hun a hefyd i鈥檙 Ysgol Hanes, Hanes Cymru ac Archaeoleg.鈥�
Athro Archaeoleg yr Oesoedd Canol ym Mhrifysgol 黑料不打烊 yw Nancy Edwards. Mae ei hymchwil, a llawer ohoni鈥檔 aml-ddisgyblaethol, yn canolbwyntio ar archaeoleg Prydain ac Iwerddon c.400-1100 O.C. Mae hi wedi cyhoeddi鈥檔 helaeth ar archaeoleg Cymru yn y canol oesoedd cynnar, yn benodol ar gerflunwaith ac ar archaeoleg yr eglwys.
Yn ddiweddar, mae鈥檙 Athro Edwards wedi cwblhau project ymchwil o bwys ar Feini Arysgrifedig y Canol Oesoedd Cynnar a Cherflunwaith Meini yng Nghymru. Roedd hyn mewn partneriaeth 芒 Chomisiwn Brenhinol Henebion Cymru ac Amgueddfa Cymru, ac fe鈥檌 cyllidwyd gan yr Academi Brydeinig, Cyngor Ymchwil y Celfyddydau a鈥檙 Dyniaethau, Prifysgol Cymru, Prifysgol 黑料不打烊 a Chymdeithas Hynafiaethau Cymru.
Mae hi hefyd wrthi鈥檔 ysgrifennu ar Broject Eliseg, project cloddio i edrych ar gynnwys archaeolegol Colofn Eliseg, croes garreg o鈥檙 nawfed ganrif sy鈥檔 sefyll ar garnedd gladdu ger Llangollen, Sir Ddinbych. Cyllidwyd y project (gyda Dr Gary Robinson, Prifysgol 黑料不打烊, a鈥檙 Athro Howard Williams, Prifysgol Caer) gan Cadw, Cymdeithas Hynafiaethwyr Llundain, Prifysgol Cymru, Prifysgol 黑料不打烊, Prifysgol Caer, y Gymdeithas Gynhanesyddol, a Chymdeithas Hynafiaethau Cymru.
Dyddiad cyhoeddi: 14 Ionawr 2015