Gwyddonwyr Carbon yn mynd dan ddaear i chwilio am atebion
Bydd labordy tanddaearol anarferol, sydd am fod yr unig un o鈥檌 fath ym Mhrydain, yn cychwyn gwaith ym Mhrifysgol 黑料不打烊 nes ymlaen eleni, gan alluogi gwyddonwyr i ganfod mwy am garbon sydd yn y pridd.
Yr Athro Tom DeLuca'n edrych drwy un o ffenestri tanddaearol y rhisotron cyn y gwaith ail-wampioMae鈥檙 Athro Thomas H. DeLuca a鈥檌 gydweithwyr, yr Athro Davey Jones a鈥檙 Athro Douglas Godbold o , wedi ennill 拢150,000 mewn grant Wolfson ar gyfer ailwampio, drwy鈥檙 Gymdeithas Frenhinol. Defnyddir yr arian i ailwampio ac ail ddodrefnu鈥檙 labordy tanddaearol sy鈥檔 cael ei ddefnyddio ar gyfer astudio pridd a gwreiddiau (neu rhisotron) yng , a鈥檌 newid i fod yn labordy tanddaearol ar gyfer astudio carbon.
Fel yr esbonia鈥檙 Athro Tom DeLuca: 鈥渕ae mwy o garbon wedi鈥檌 storio mewn pridd nag unrhyw leoliad arall ar dir sych - mwy hyd yn oed nag sydd yn y planhigion eu hunain. Bydd priddoedd felly鈥檔 ystyriaeth o bwys wrth i Gymru geisio cwtogi鈥檙 cyfanswm o allyriadau carbon t欧 gwydr o 3% dros yr 20 mlynedd nesaf.
鈥淕anrifoedd yn 么l, dywedodd Leonardo daVinci ein bod; 鈥榶n gwybod mwy am symudiadau鈥檙 s锚r yn y ffurfafen nac yr ydym am y pridd sydd dan ein traed.鈥� Mae hyn yn wir hyd heddiw! Mae gan wyddonwyr ddealltwriaeth gyfyngedig o sut y mae defnydd tir, amrywiaeth planhigion a newidynnau hinsawdd yn dylanwadu ar faint o garbon sy鈥檔 cael ei gadw neu ei ryddhau o鈥檙 pridd dros gyfnodau amser maith.鈥�
Mae鈥檙 wobr o鈥檙 Gymdeithas Frenhinol a Sefydliad Wolfson wedi ei gwneud hi鈥檔 bosib i鈥檙 Brifysgol ailwampio鈥檙 rhisotron, sydd o arwyddoc芒d hanesyddol, i astudio storio carbon a鈥檌 throsiant yn ecosystemau鈥檙 pridd o鈥檙 gwaelod fyny. Bydd y rhisotron yn caniat谩u i鈥檙 gwyddonwyr syllu i mewn i鈥檙 pridd yn ei leoliad o wylfa danddaearol. Bydd yr ailddodrefnu鈥檔 eu galluogi i gymryd mesuriadau a samplau o atmosffer y pridd, neu鈥檙 pridd mewn toddiad, neu鈥檙 gwreiddiau yn ddwfn o dan yr wyneb, heb orfod darfu ar y pridd ei hun.
Y rhisotron tanddaearol cyn y gwaith ail-wampioMeddai鈥檙 Athro DeLuca: 鈥淏ydd y rhisotron ar ei newydd wedd yn hybu ymchwil newydd ac yn cynyddu鈥檙 astudiaethau sydd gennym ar hyn o bryd ar ddeinameg y carbon yn y pridd a rhwng y pridd a phlanhigion. Bydd hyn hefyd yn cynnwys sut y bydd ychwanegu bio-golosg at y pridd yn effeithio ar storio carbon yn y pridd, a nifer o agweddau eraill.
鈥淩ydym yn credu y bydd Labordy Tanddaear Carbon Wolfson yn gyflenwad pwysig i isadeiledd ymchwil ym Mhrifysgol 黑料不打烊, ac y bydd yn denu ymchwilwyr o amgylch y byd i astudio prosesau tanddaearol,鈥� ychwanegodd.
Mae鈥檙 arian hefyd yn cynnwys ailwampio t欧 ar y safle fel swyddfa a chanolbwynt i reoli鈥檙 labordy.
Dyddiad cyhoeddi: 22 Chwefror 2011