Llwyfannau digidol newydd yn cynnig cyfleoedd i鈥檙 Gymraeg
Mae llwyfannau digidol yn cynnig cyfleoedd i'r iaith Gymraeg fod yn rhan ehangach o fywydau pobl Cymru bob dydd.
Mae ymchwilwyr ym Mhrifysgol 黑料不打烊 yn awyddus i glywed sut mae pobl yn defnyddio'r Gymraeg ar lwyfannau digidol, ac yn cynnal dau arolwg i'r cyhoedd.
Mae Ysgol Gwyddorau Cymdeithas, ar y cyd gydag Uned Technolegau Iaith Canolfan Bedwyr, yn gweithio ar nifer o brosiectau ymchwil yn edrych ar sut mae鈥檙 Gymraeg yn cael ei ddefnyddio ar lwyfannau digidol. Mae鈥檙 modd y mae unigolion yn defnyddio ffonau symudol, cyfrifiaduron llechen a鈥檙 we yn gyffredinol yn newid y ffordd rydym yn cael mynediad at wybodaeth a chynnwys ar-lein. O ganlyniad mae dwy fyfyrwraig o Ysgol Gwyddorau Cymdeithas wedi derbyn ysgoloriaethau KESS i ymchwilio i鈥檙 maes hwn, mewn cydweithrediad a chwmn茂au masnachol adnabyddus.
Natalie JonesMae Natalie Jones yn cael ei noddi gan S4C i astudio鈥檙 ffactorau sy鈥檔 amgylchynu鈥檙 newidiadau mewn arferion gwylio'r gynulleidfa Gymreig.
Dywed Natalie 鈥淢ae fy ymchwil i yn edrych ar y ffordd y mae arferion gwylio pobl wedi newid yn sgil datblygiadau eang mewn gwylio ar lein. Fwy na thebyg mae gennym i gyd brofiad o wylio rhaglen ar lwyfan fel gwefan ac ap S4C, a BBC iPlayer yn ogystal 芒 defnyddio dyfais ddigidol fel iPad neu ff么n clyfar i wylio rhaglenni. Ar ben hyn, mae鈥檙 twf mewn defnydd o wefannau rhwydweithio cymdeithasol, fel Twitter, yn golygu bod gwylwyr yn ei ddefnyddio er mwyn ehangu eu profiad gwylio. Wrth wylio rhaglen, mae gwyliwr yn gallu defnyddio ail ddyfais ddigidol er mwyn rhwydweithio gydag eraill sy鈥檔 gwylio鈥檙 un rhaglen, neu eu defnyddio i gynnal tasgau eraill fel siopa ar-lein. Mae鈥檔 ddiddorol gweld sut mae鈥檙 newidiadau hyn wedi effeithio gwylwyr Cymraeg ei iaith.鈥�
Meddai Carys Evans, Arweinydd T卯m Data a Dadansoddi; "Mae'r ffordd mae ein gwylwyr yn cysylltu 芒 ni wedi newid yn sylweddol, gyda thwf yn y nifer sy'n gwylio cynnwys S4C ar lwyfannau digidol. Yn 2015/16 bu 46% o gynnydd mewn gwylio S4C ar-lein. Felly, mae'n bwysig i ni ddeall sut mae pobl yn dewis gwylio cynnwys Cymraeg ac mi fydd yr ymchwil yma yn cyfrannu at hynny."
Mae Sh芒n Pritchard yn derbyn nawdd gan Cwmni Da i werthuso llwyddiant deunyddiau digidol ac apiau Cymraeg neu ddwyieithog.
Sh芒n PritchardEglurai Sh芒n: 鈥淵 dyddiau hyn, mae gan bron pawb ffonau clyfar sydd a鈥檙 gallu i lawr lwytho a defnyddio apiau. Mae鈥檙 apiau hyn wedi dod yn rhan arferol o fywydau beunyddiol eu defnyddwyr, sydd a鈥檙 gallu i weithredu pob math o dasgau amrywiol, fel i gymdeithasu, canfod gwybodaeth a chwblhau tasgau ymarferol. Mae dyfodiad apiau Cymraeg neu ddwyieithog yn darparu cyfle ychwanegol i hybu鈥檙 defnydd o'r Gymraeg ym mywydau pobl Cymru. Diben yr ymchwil felly, yw gwerthuso'r hyn sy鈥檔 gwneud apiau Cymraeg neu ddwyieithog llwyddiannus, yn enwedig ar gyfer cynulleidfa Cwmni Da. Drwy ymdrech gydlynol gan ddarparwyr, bydd modd ehangu perthnasedd y Gymraeg, a normaleiddio defnydd o鈥檙 iaith o fewn y byd digidol.鈥�
Dywed Phil Stead, cynhyrchydd digidol Cwmni Da; 鈥淔el mae mwy a mwy o bobl yn cyfathrebu drwy blatfformau digidol amrywiol, mae鈥檔 oll-pwysig fod yr iaith Cymraeg yn cael ei weld, ac yn cael ei ddefnyddio cymaint ag mae鈥檔 cael ei siarad ar lafar. Er mwyn cynnig gwasanaethau a theclynnau digidol o safon, mae鈥檔 angenrheidiol ein bod yn deall ein cwsmeriaid. Bydd ymchwil Sh芒n yn helpu ni i ddatblygu cynnwys a meddalwedd sydd yn cwrdd ag anghenion ein defnyddwyr.鈥�
Yn 么l Dr Cynog Prys, Goruchwyliwr PhD Sh芒n a Natalie, mae cael gweithio gyda鈥檙 cwmn茂au hyn yn hynod gyffroes.
鈥淢ae cael cydweithio efo Cwmni Da a S4C yn hynod o gyffroes gan fod y ddau gwmni ar flaen y gad wrth i ni ystyried datblygu deunyddiau digidol ar gyfer adloniant ac addysg yng Nghymru. Mae鈥檔 bwysig iawn bod y Gymraeg yn rhan o鈥檙 chwyldro technolegol presennol er mwyn sicrhau parhad y Gymraeg fel iaith fodern a pherthnasol i鈥檙 dyfodol.鈥�
Cam nesaf ymchwil y ddwy fyfyrwraig yw casglu data drwy holiadur i'r cyhoedd. Os y dymunwch i gymryd rhan, mae holiadur y ddwy ar gael isod.
Holiadur Natalie:
Sut ydych chi'n gwylio S4C ac a ydych chi yn gwylio rhaglenni ar-lein ac ar ddyfeisiau amrywiol? Rhowch wybod i mi am eich arferion yn yr arolwg yma.
Holiadur Sh芒n:
Byw yng Ngwynedd? Siarad Cymraeg? Defnyddio apiau? Hoffwn wybod beth yw eich arferion chi!
Cyllidir ysgoloriaethau ymchwil Natalie a Sh芒n dan Raglen Ysgoloriaeth Sgiliau ar gyfer yr Economi Wybodaeth (KESS). Mae KESS II yn rhaglen Gydgyfeirio Ewropeaidd o bwys dan arweiniad Prifysgol 黑料不打烊 ar ran y sector AU yng Nghymru. Fe'i cyllidir KESS II yn rhannol gan Gronfeydd Cymdeithasol Ewropeaidd (ESF) cydgyfeirio ar gyfer Gorllewin Cymru a'r Cymoedd, mae KESS yn cefnogi projectau ymchwil cydweithredol (Meistri Ymchwil a PhD), gyda phartneriaid allanol, wedi鈥檜 lleoli yn Ardal Gydgyfeirio Cymru (Gorllewin Cymru a鈥檙 Cymoedd). Mae elfennau鈥檙 Meistri Ymchwil a PhD wedi鈥檜 cyfuno 芒 rhaglen hyfforddi mewn medrau uchel eu safon, gan arwain ar Gymhwyster 脭l-radd mewn Datblygu Sgiliau. Bydd KESS II yn parhau tan 2022, ac yn darparu 600+ o leoedd PhD a Meistr Ymchwil ar draws Cymru.
Dyddiad cyhoeddi: 5 Hydref 2016