Ymchwil yn Ysbrydoli
Deilliodd sawl cerdd yng nghyfrol newydd Si么n Aled, , o鈥檌 brofiadau wrth gyflawni gwaith ymchwil gydag Ysgol Addysg Prifysgol 黑料不打烊 i ffactorau鈥檔 effeithio ar ddefnydd disgyblion ysgol o鈥檙 Gymraeg yn gymdeithasol.
Eglura Si么n, 鈥淵n sgil y gwaith ymchwil gydag ysgolion mewn sawl rhan o Gymru, cefais gyfle i ymweld 芒 sawl rhan o鈥檙 byd lle mae gwaith arloesol yn digwydd i warchod ac adfywio ieithoedd lleiafrifol鈥�.
Teithiodd Si么n i Diriogaeth y Mohociaid yn Tyendinaga, Ontario, Canada, Iwerddon, yr Alban a Gwlad y Basg. Bu hefyd mewn gweithdy adfer iaith yng Ngwlad Thai, lle bu ei gyfarfyddiad 芒 Doc Wai, a ofnai mai ef fyddai鈥檙 bardd olaf i gyfansoddi yn iaith y Nyah Kur, yn ysbrydoliaeth i gerdd.
Cred Si么n bod meithrin cysylltiadau rhyngwladol yn hollbwysig i鈥檙 maes cynllunio ieithyddol yma: 鈥淢ae鈥檙 heriau sy鈥檔 wynebu ieithoedd lleiafrifol ledled y byd yn aml yn debyg iawn i鈥檙 rhai a wynebwn ninnau yng Nghymru, ac mae cymaint y gallwn ei ddysgu oddi wrth bolis茂au ac ymarfer yn y sefyllfaoedd hynny 鈥� a chymaint y gallwn ninnau gyfrannu o鈥檔 profiad ninnau gyda鈥檙 Gymraeg hefyd.鈥�
Dangosodd ymchwil Si么n, gydag ymron i 600 o blant ym Mlynyddoedd 6 a 7 mewn ysgolion cyfrwng Cymraeg mewn cymunedau鈥檔 amrywio鈥檔 fawr o safbwynt canran siaradwyr Cymraeg, bod agwedd y plant at yr iaith yn hynod gadarnhaol ond bod diffyg cyfleoedd i鈥檞 defnyddio鈥檙 tu allan i鈥檙 ysgol yn aml yn achos pryder. Prin oedd ymwneud y plant 芒鈥檙 Gymraeg ar y teledu a鈥檙 radio ac ar y cyfryngau cymdeithasol, gyda鈥檙 Saesneg yn cael ei gweld fel iaith 鈥榥aturiol鈥� y cyfryngau newydd.
Meddai Si么n, 鈥淥 safbwynt agweddau, mae鈥檙 ymchwil yn rhoi i ni ddarlun tra gobeithiol, ac mae鈥檙 hyn sy鈥檔 digwydd o fewn yr ysgolion yn amlwg yn werthfawr 鈥� ond mae angen talu llawer mwy o sylw i le鈥檙 iaith, ac yn arbennig cyfleoedd i鈥檞 defnyddio, yn y gymuned. Mae gennym lawer i鈥檞 ddysgu oddi wrth Wlad y Basg, er enghraifft, lle mae proffilio ieithyddol a chynlluniau i normaleiddio鈥檙 defnydd o鈥檙 Fasgeg ymhlith plant ysgol yn ymdrin 芒鈥檙 ysgol a鈥檌 chymuned fel cyfanrwydd. Os ydym am fod ag unrhyw obaith o gyrraedd nod y Llywodraeth o filiwn o bobl fydd nid yn unig yn medru鈥檙 Gymraeg ond yn ei defnyddio o ddydd i ddydd erbyn 2050, mae鈥檔 rhaid i ni ddeffro heddiw i fawredd a chymhlethdod y dasg sydd o鈥檔 blaenau a chydnabod y buddsoddiad sylweddol mewn arian ac amser fydd ei angen i lwyddo.鈥�
Dyddiad cyhoeddi: 3 Awst 2018