Ymchwilwyr Prifysgol 黑料不打烊 yn dilyn 么l troed Capten Scott
Am flynyddoedd lawer rydym wedi cael ein cyfareddu gan anturiaethau Capten Scott a鈥檙 ymdrech arwrol i gyrraedd Pegwn y De daearyddol . Fe gyrhaeddodd Scott, ynghyd 芒 phedwar cydymaith, y Pegwn ar 17 Ionawr 1912, dim ond i ddarganfod bod parti o Norwyaid, dan arweiniad Roald Amundsen, wedi cael y blaen arnynt. Bu farw Scott a鈥檌 gymdeithion ar y daith yn 么l mewn tywydd a oedd yn eithriadol o wael o ystyried yr adeg o'r flwyddyn.
Gan mlynedd yn ddiweddarach, rydym yn parhau i archwilio a chael ein swyno gan y Rhanbarthau Pegynol. Mae llawer o lyfrau, ffilmiau a rhaglenni dogfen wedi canolbwyntio ar y rhanbarthau hyn, yn fwyaf diweddar cyfres hynod boblogaidd y BBC, Frozen Planet. Cyflwynydd y gyfres hon oedd , un o Raddedigion er Anrhydedd Prifysgol 黑料不打烊.
Dros y blynyddoedd, mae staff a myfyrwyr Prifysgol 黑料不打烊 wedi ymchwilio i鈥檙 Rhanbarthau Pegynol a鈥檜 hastudio. Yn nyddiau Scott, byddai wedi bod yn gwbl annerbyniol i ferched fentro i fannau mor erwin. Yma, fodd bynnag, rydym yn edrych ar dair gwyddonydd o Brifysgol 黑料不打烊 y mae eu hymchwil wedi eu harwain i鈥檙 rhanbarthau hyn.
Dr Yueng-Djern LennMae Dr Yueng-Djern Lenn yn Gymrawd Ymchwil 脭l-ddoethurol yn yr ac mae鈥檔 ymchwilio i ffiseg cefnforoedd pegynol. Yn y cefnforoedd hyn y gwelir y newidiadau mwyaf a briodolir i gynhesu byd-eang. Ymbelydredd solar yw鈥檙 grym y tu 么l i鈥檔 system hinsawdd, gyda 90% ohono鈥檔 cael ei amsugno gan foroedd y byd. Mae hyn yn arwain at dd诺r cynnes yn nes i鈥檙 wyneb gyda d诺r oerach yn nyfnderoedd y moroedd. Mae'r gwres yn cael ei gludo gan geryntau cefnforol mawr, megis Llif y Gwlff, o'r cyhydedd i鈥檙 cefnforoedd pegynol. Yno mae llawer yn cael ei golli i'r atmosffer, gan greu d诺r oer trwchus ar yr wyneb sy'n suddo, gan arwain at gylchrediad gwrthdroadol sy'n gweithredu i gymysgu gwahanol fathau o dd诺r drwy鈥檙 cefnfor i gyd. Y prosesau sy鈥檔 gyrru鈥檙 cymysgu dyfroedd hyn sydd o ddiddordeb i Yueng-Dern.
Ymwelodd Yueng-Djern 芒 Phenrhyn yr Antarctig yn 2009. "Mae'r teimlad o anelu am y de yn arbennig iawn ac mae鈥檆h disgwyliadau鈥檔 codi fel mae鈥檙 tymheredd yn gostwng a phan welwch rywogaethau gwahanol o adar m么r yn ymddangos. Mae'n anodd cyfleu mewn geiriau eich teimladau wrth i chi wynebu鈥檙 cyfandir gwyn ysblennydd ac mae鈥檔 hawdd deall sut yr atynnwyd Scott i'w archwilio. Os cewch y fraint o ymweld yn ystod y gwanwyn a'r haf , byddwch yn rhyfeddu at yr amrywiaeth a'r doreth o fywyd gwyllt ar geir ar y tir ac yn y d诺r. Er mai tirwedd diffaith at ei gilydd sydd yma, mae codiad a machlud haul yn paentio tirwedd noeth yr eira a鈥檙 rhew 芒 gwawr goch, gan roi ymdeimlad o gynhesrwydd i鈥檙 cyfandir oeraidd. Mae鈥檆h ymdeimlad o unigedd a phellter oddi wrth wareiddiad yn dyfnhau bob profiad newydd ac yn eich tynnu yn 么l dro ar 么l tro. "
Dr Nia WhiteleyS诺olegydd o鈥檙 yw Dr Nia Whiteley. Mae ganddi ddiddordeb sut mae rhywogaethau m么r yr Antarctig yn gallu ymdopi 芒 bywyd yn yr oerni, a sut y gallant gael eu bygwth gan gynhesu byd-eang. Mae wedi astudio amrywiaeth eang o anifeiliaid, o鈥檙 isopod mawr, sy'n edrych fel crachen ludw danfor enfawr, i bysgod yr Antarctig. Mae Nia a'i chydweithwyr wedi archwilio gwahanol agweddau ar eu bioleg, gan ddarganfod bod yr isopod mawr yn cyflawni ei arferion dyddiol yn araf iawn ar wely'r m么r pan mae tymheredd y d诺r bron 芒 bod yn rhewi. Mae鈥檔 ymddangos fod pysgod yr Antarctig yn dangos ymateb i straen yn wahanol i fertebratau eraill ac mae ganddynt ffordd anarferol o reoli cyfradd curiad y galon a phwysedd gwaed. Mae'r arbenigeddau yma鈥檔 awgrymu bod rhywogaethau m么r yr Antarctig yn sensitif iawn i'r cynnydd yn nhymheredd d诺r m么r a achosir gan newid yn yr hinsawdd. Byddent yn marw mewn tymheredd o tua 4掳 C, sydd tua鈥檙 un tymheredd ag oergell yn y eich cartref.
Mae Nia bellach wedi troi ei sylw at organebau tebyg i ferdys, sy鈥檔 byw yn nes at y pegwn gyferbyn yn yr Arctig, er mwyn deall sut y gall ymaddasiadau arbennig i wrthsefyll oerni ddylanwadu ar allu creaduriaid i oroesi mewn byd sy鈥檔 cynhesu. Mae鈥檔 bosib hefyd cymharu rhywogaethau sy'n byw yn yr Arctig 芒 rhywogaethau tebyg iawn iddynt sy鈥檔 byw mewn mannau cynhesach, fel Cymru.
Dr Paula RobertsMae Dr Paula Roberts o wedi cydweithio sawl gwaith ag Arolwg Antarctig Prydain ar brojectau ymchwil pegynol sy'n canolbwyntio'n benodol ar ddeall cylchred maetholion planhigion mewn priddoedd pegynol. Oherwydd yr oerni eithriadol, dim ond ar ymylon Antarctica y ceir prosesau planhigion a phridd. 鈥淢ae'r amodau hinsoddol hyn yn golygu mai nifer cyfyngedig o ficro-organebau a rhywogaethau planhigion sydd yno, ac mae鈥檙 cyfyngiad yma yn ei gwneud yn haws i ni ddeall y prosesau cymhleth sy'n ymwneud ag ailgylchu carbon a nitrogen o foleciwlau mawr a chymhleth yn ffurfiau symlach fel bod planhigion a micro-organebau鈥檙 pridd yn gallu eu defnyddio i dyfu,鈥� eglurodd.
鈥淢ae ein hymchwil yn y ddau begwn wedi ein helpu i ddeall yr ecosystemau microbaidd sy'n bodoli yn y priddoedd yma gyda鈥檜 maetholion gwael ac mae wedi dangos sut y gall planhigion sy'n byw yn yr ecosystemau yma ddefnyddio ffynonellau maetholion mwy cymhleth nag a feddyliwyd o鈥檙 blaen.鈥�
Ar hyn o bryd mae Paula yn cymryd rhan mewn project ymchwil ar Ynys Signy yn yr Antarctig ac mae ganddi brojectau ymchwil hefyd ar safleoedd maes yn yr Arctig. Ynghyd a鈥檌 myfyrwyr PhD, mae鈥檔 astudio effeithiau y mae newidiadau i鈥檙 hinsawdd yn yr Arctig yn eu cael ar ymddatodiad gweddillion planhigion cymhleth.
Dyddiad cyhoeddi: 17 Ionawr 2012