Sut mae arbed arian er mwyn cynilo?

Dr Gwion WilliamsDr Gwion Williams

Mae鈥檙 llog y gallwn ni ei gael ar gyfrifon banc yn allweddol i鈥檔 gallu i gynilo, yn 么l yr arbenigwr ariannol, Dr Gwion Williams o Ysgol Fusnes Prifysgol 黑料不打烊.

Yn 2017, llwyddodd teuluoedd yng ngwledydd Prydain ar gyfartaledd i gynilo dim ond 3% o鈥檜 hincwm misol, y raddfa isaf ers hanner canrif. Ar y cyfan, roedd un o bob pedwar teulu wedi llwyddo i gynilo dim ond 拢95.

Mae Dr Gwion Williams wedi bod yn cynnig cyngor i gyfres realiti newydd sbon S4C, Y T欧 Arian (nos Iau, 19 Ebrill, 8pm), sy鈥檔 rhoi鈥檙 cyfle i chwe theulu o bob cwr o Gymru ddysgu mwy am eu harferion ariannol mewn ymgais i gynilo at ddiben arbennig.

Bydd teuluoedd o Lanfrothen, Merthyr Tudful, Aberystwyth, Caerffili, Brithdir (Dolgellau) a Waunfawr yn treulio 48 awr yn y 鈥楾欧 Arian鈥� i drafod eu harferion gwario ac i ymgymryd 芒 nifer o heriau ariannol cyn cael adborth, lle byddwn ni鈥檔 cael gweld eu llwyddiant a鈥檙 hyn maen nhw wedi鈥檌 ddysgu o鈥檙 broses.

Beth sy鈥檔 ein hatal ni rhag cynilo?

Bydd y gyfres yn codi sawl cwestiwn am y ffactorau sy鈥檔 effeithio ar ein gallu i arbed arian ac i gynilo 鈥� o or-wario ar bethau diangen i brysurdeb bywyd. Ond dydy鈥檙 problemau sy鈥檔 codi ddim yn unigryw i鈥檙 T欧 Arian.

Dywedodd Dr Gwion Williams: 鈥淥s yw pobl yn brysur, maen nhw鈥檔 fwy tebygol o gael t锚caw锚, ac yn y blaen. Mae鈥檔 gallu achosi i bobl wario mwy o bres lle 鈥檇yn nhw ddim angen gwneud. Rhan o gyflymdra bywyd pobl ydy o, sy鈥檔 meddwl bod gynnon nhw lai o amser i feddwl am eu pres a鈥檜 bancio.

Cyflwynwyr Ty Arian yw Leah Hughes a Dot Davies.Cyflwynwyr Ty Arian yw Leah Hughes a Dot Davies.鈥淢ae lot o hysbysebion ar y teledu yn deud wrth bobl pa mor hawdd ydi o i newid darparwr ond dydi pobl dal ddim efo鈥檙 amynedd i wneud yr ymdrech i鈥檞 wneud o. Os ydyn nhw鈥檔 sylweddoli faint o bres allen nhw arbed eu hunain, ella fyddan nhw鈥檔 dechrau meddwl am y peth.

鈥淯n peth wnes i weld o wneud y gyfres ydi fod pobl ddim yn sylweddoli faint o bres maen nhw鈥檔 ei wario dros flwyddyn. Maen nhw鈥檔 deud bo nhw鈥檔 gwario gormod ar fwyd neu ar drydan ond dydyn nhw ddim yn gwybod faint maen nhw鈥檔 ei wario.

鈥淭aswn i鈥檔 gwneud y cyfrifo, byddai鈥檔 hawdd i鈥檙 teuluoedd yma weld faint maen nhw鈥檔 ei wario a lle maen nhw鈥檔 gwario gormod. I鈥檙 teulu cyffredin, ydyn nhw鈥檔 mynd i roi鈥檙 ymdrech yna i fewn eu hunain? Dydy pawb ddim yn mynd i fynd at ymgynghorydd ariannol i gael manylion eu gwariant.鈥�

Arbed arian 鈥� pum cam syml

Mae llawer o bobl yn dweud nad oes ganddyn nhw ddigon o amser i asesu eu hanghenion ariannol yn fanwl, felly mae Dr Gwion Williams wedi mynd ati i lunio pum cam syml i鈥檆h helpu i gynilo.

  1. 1.      Nid ISA yw鈥檙 cyfrif gorau i鈥檞 ddefnyddio i gynilo. Mae llog gwell i鈥檞 gael mewn cyfrifon cyfredol (current account) neu gyfrifon cynilo rheolaidd (regular savers account). Mae鈥檔 dibynnu faint o bres sydd gan bobl i鈥檞 roi. Mae hyn oherwydd y lwfans treth personol, sy鈥檔 golygu bod y 拢1,000 cyntaf ar gael heb orfod talu treth. Mae ISA heb dreth, ond mae cyfrifon cyfredol yn cael eu trethu.  Ond os wyt ti yn y categori 40% ac ymhlith yr enillwyr uchaf, efallai mai ISA fyddai orau wedyn. Mae incwm pobl yng Nghymru鈥檔 llai na gweddill Prydain, felly nhw fydd yn cael eu cosbi fwyaf.

 

  1. 2.      Cadwch lygad ar eich biliau trydan a nwy. Wnes i sylwi bod y teuluoedd yn Y T欧 Arian yn gwario lot fawr o bres ar drydan a nwy. Mae modd sb茂o i gael d锚l gwell. A oes angen y gwres ymlaen drwy鈥檙 dydd? Mae lot o bobl yn gwario gormod ar eu gwres. Ond mi allen nhw sb茂o ar wefannau i weld sut fedran nhw arbed pres ar drydan a ballu neu yn eu cyfri banc. Ond mae lot o bobl yn deud nad oes gynnon nhw amser i wneud y pethau yma. Dyna ydw i wedi鈥檌 weld yn y gyfres yma, er dydi o ond yn cymryd pum munud i newid darparwr tanwydd.

 

  1. 3.      Ewch 芒鈥檆h bwyd eich hun i mewn i鈥檙 gwaith. Peidiwch 芒 phrynu d锚l bwyd i ginio. Byddai hynny鈥檔 arbed lot fawr o bres dros gyfnod o amser.

 

  1. 4.      Chwiliwch am gytundeb band llydan gwell. Mae llawer ohonoch yn gwario mwy o bres nag y dylech chi fod yn ei wneud.

 

  1. 5.       Ystyriwch ailforgeisio eich t欧. Dydy hyn ddim yn berthnasol i bawb. Os yw eich morgais yn gyfnod sefydlog o bum mlynedd, dydy o ddim werth ailforgeisio. Ond i chi sydd ar gyfradd newidiol, mae鈥檔 werth edrych ar ailforgeisio.

 

Dyddiad cyhoeddi: 19 Ebrill 2018